Nhịp sống hiện đại của Hà Nội ngày nay – Ảnh: phanthoailinh

TÌM VỀ PHỐ CỔ HÀ NỘI – THĂM LẠI HÀ NỘI 36 PHỐ PHƯỜNG

“Hà Nội 36 phố phường” người ta vẫn thường dùng cái tên gọi thân thuộc ấy như một cách gọi khác khi nói về phố cổ Hà Nội. Bao nhiêu thế kỉ đã trôi qua, kinh thành Thăng Long xưa nay đã đổi thay trở thành một thủ đô Hà Nội với nhịp sống hiện đại, phát triển nhưng những dấu ấn một thời của trung tâm văn hóa nơi chốn đô thành xưa thì vẫn còn hiện hữu trên từng nếp nhà phố cổ.

Phố cổ Hà Nội được tái hiện qua những thước hình 3D – Ảnh: sưu tầm

Người ta thường nghe rất nhiều về 36 phố phường Hà Nội nhưng chắc hẳn, ít ai biết được rằng mỗi con đường, mỗi góc phố đều mang một ý nghĩa rất riêng, rất đời thường mà lại vô cùng sâu sắc. Không phải ngẫu nhiên mà người ta đặt tên những con phố là Hàng Muối, Hàng Cót hay Hàng Nón… mà hết thảy những con phố này đều được đặt tên theo nghề làm ăn của bà con hàng phố đó cho dễ nhớ, dễ thuộc và mỗi khi nhắc đến tên những con phố ấy, ta như cảm nhận được nhịp sống thân thương trên từng con phố nhỏ.

Một góc bình yên nơi phố cổ – Ảnh: break_away

Trải qua những thăng trầm của lịch sử cùng với sự phát triển đi lên của đất nước, phố cổ ngày nay đã trở thành một trong những địa điểm nổi tiếng, thu hút một lượng lớn khách du lịch ghé thăm khi đến Hà Nội.

Phố Hàng Đào ngày nay – Ảnh: sưu tầm

Do sự phát triển của du lịch mà một số ngôi nhà trong phố cổ được cải tạo thành những khách sạn mini, các quán ăn đặc sản, các cửa hàng bán đồ lưu niệm… được trang trí một cách hấp dẫn nhưng không làm mất đi nét đặc trưng riêng của những ngôi nhà cổ.

Phố cổ về đêm khá nhộn nhịp – Ảnh: sưu tầm

Nếu như “Hà Nội 36 phố phường” xưa được mệnh danh là đất “ngàn năm vạn vật”, “thứ nhất kinh kì thứ nhì phố hiến” thì ngày nay, phố cổ Hà Nội lại mang trong mình vẻ đẹp dịu dàng pha nét cổ kính của những mái ngói rêu phong. Tuy nhiên, có một điều không thể phủ nhận rằng ở đâu đó trong cái vẻ yên bình, lặng lẽ ấy đôi lúc ta sẽ bắt gặp chút dấu ấn của một kinh thành sầm uất xưa kia.

VĂN MIẾU VÀ TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐẦU TIÊN CỦA NƯỚC TA – QUỐC TỬ GIÁM

Nằm giữa thủ đô Hà Nội, Văn Miếu – Quốc Tử Giám là quần thể di tích lịch sử, văn hóa quan trọng bậc nhất của nước ta. Với bề dày hơn 1000 năm, nơi đây đã đào tạo ra biết bao thế hệ học trò, trong đó có rất nhiều bậc đại khoa và hiền tài của đất nước.

Khuê Văn Các ở Văn Miếu – Quốc Tử Giám – Ảnh: Nam tòi

Văn Miếu – Quốc Tử Giám nằm ở phía nam kinh thành Thăng Long (thời nhà Lý), là tổ hợp gồm 2 di tích: di tích thứ nhất là Văn Miếu: thờ Khổng Tử, các bậc hiền triết Nho giáo và Tư nghiệp Quốc Tử Giám Chu Văn An – người thầy tiêu biểu đạo cao, đức trọng của nền giáo dục Việt Nam, di tích còn lại là Quốc Tử Giám – trường đại học đầu tiên của nước ta.

Tòa nhà bên trong Văn Miếu – Quốc Tử Giám – Ảnh: Joerg Reichel

Văn Miếu được xây dựng vào năm 1070 dưới thời vua Lý Thánh Tông. Đến năm 1076, vua Lý Nhân Tông cho xây dựng thêm trường Quốc Tử Giám phía sau Văn Miếu. Sở dĩ trường có tên là Quốc Tử Giám là bởi ban đầu khi mới xây dựng, trường chỉ dành để dạy học cho con vua và con các bậc đại quyền quý trong triều, mãi tới sau này dưới thời nhà Trần vua Trần Thái Tông mới cho mở rộng Quốc Tử Giám và thu nhận con cái dân thường có học lực xuất sắc.

Văn Miếu -Quốc Tử Giám xưa được tái hiện qua những thước hình 3D – Ảnh: sưu tầm

Năm 1484, dưới thời vua Lê Thánh Tông, nhà vua xuống chiếu cho khởi lệ dựng bia tiến sĩ nhằm tôn vinh hiền tài và làm gương cho hậu thế noi theo. Ngày nay, trong Văn Miếu – Quốc Tử Giám còn lưu lại 82 bia tiến sĩ , mỗi tấm bia được làm bằng đá khắc tên các vị thi đỗ Trạng Nguyên, Bảng nhãn, Thám hoa, Hoàng giáp, Tiến sĩ. Bia được đặt trên lưng rùa đá và được xem là di vật quý nhất của khu di tích hiện nay.

Bia tiến sĩ được đặt trên lưng rùa đá – Ảnh: Phan Hữu Lập

Với nhịp sống ngày một năng động và phát triển của thủ đô thì đây được coi là nơi lí tưởng để ta có thể lắng đọng lại tâm hồn, tìm về với cội nguồn lịch sử, văn hóa ngàn đời của đất nước. Và hơn thế nữa, Văn Miếu – Quốc Tử Giám cũng chính là đại diện cho truyền thống hiếu học ngàn đời của dân tộc Việt nam. Đó cũng chính là lý do mà các sĩ tử trước khi đi thi thường đến đây để sờ đầu rùa với mong muốn đỗ đạt cao hay những cô, cậu sinh viên sắp ra trường thường đến đây để chụp những bức hình kỉ yếu, lưu giữ lại những khoảnh khắc đẹp của một thời sinh viên.

Văn Miếu – Quốc Tử Giám là địa điểm chụp ảnh rất được yêu thích – Ảnh: iBom photography

CẦU LONG BIÊN – CHỨNG NHÂN VÔ GIÁ CỦA LỊCH SỬ

Được Pháp xây dựng vào năm 1899, cầu Long Biên được xem là cây cầu sắt đầu tiên tại Việt Nam bắc qua sông Hồng nối liền hai quận Hoàn Kiếm và Long Biên của Hà Nội. Hơn 100 năm sống cùng thủ đô, chứng kiến những gia đoạn thăng trầm của lịch sử dân tộc trong suốt thế kỉ 20, cây cầu huyền thoại ấy đã trở thành biểu tượng lịch sử thiêng liêng, vô giá đối với mảnh đất và con người Hà Nội.

Hoàng hôn trên cầu Long Biên – Ảnh: Tuan Trung

Được xây dựng trong vòng 4 năm (1899 – 1902) với tuổi đời hơn một thế kỉ, cầu Long Biên đã cùng với biết bao thế hệ người dân Hà Nội vào sinh ra tử trong những cuộc chiến tranh tàn khốc. Trong kháng chiến chống Mĩ, dù trải qua với 2 trận chiến lớn với 14 lần bị ném bom nhưng cây cầu ấy vẫn đứng hiên ngang, sừng sững như thể hiện cho sự trường tồn mãi mãi của đất nước, của dân tộc Việt Nam.

Cầu Long Biên xưa còn có tên là cầu Doumer – Ảnh: Nguyen Tuan Viet

Ngày nay dù đã trải qua nhiều năm tháng với những dấu ấn thời gian rõ rệt, cầu Long Biên vẫn thu hút được đông đảo khách du lịch ghé thăm. Đồng thời, đây cũng được xem là một trong những địa điểm chụp hình lý tưởng của giới trẻ Hà Thành.

Cầu Long Biên được xem là địa điểm chụp hình yêu thích của giới trẻ – Ảnh: sưu tầm

Nếu muốn đến tham quan cầu Long Biên, tốt nhất bạn nên đi vào buổi sáng sớm vì đó là lúc bầu không khí trong lành nhất. Mỗi buổi sáng, đứng trên cầu hít thở không khí trong lành và cảm nhận nhịp sống vừa có chút hối hả lại vừa có chút bình yên của người dân nơi đây sẽ mang đến cho ta một nguồn cảm hứng bất tận, sẵn sàng cho một ngày mới.

Một buổi sớm trên cầu Long Biên – Ảnh: Ca Voi

Ngoài ra, vào những buổi xế chiều khi nhìn từ sông Hồng lên cầu Long Biên mang một vẻ đẹp vô cùng lãng mạn thu hút mọi ánh nhìn. Đối với những tín đồ mê chụp ảnh thì việc khám phá cây cầu huyền thoại này sẽ là một trải nghiệm đầy thích thú đấy nhé!

KHÁM PHÁ CHỢ ĐỒNG XUÂN – KHU CHỢ HƠN 100 NĂM TUỔI

Hà Nội xưa thường được gọi với cái tên là Thăng Long – Kẻ Chợ cũng bởi vì mảnh đất ngàn năm văn hiến chính là nơi hội tụ các ngành nghề lớn nhỏ, nơi họp chợ và là thị trường buôn bán lớn nhất Việt Nam lúc bấy giờ. Trong các khu chợ xưa ở Thăng Long thì chợ Đồng Xuân được xem là khu chợ to và vui nhất thời đó. Được xây dựng từ thời phong kiến nhà Nguyễn, tính đến nay chợ Đồng Xuân được xem là một trong những ngôi chợ có lịch sử lâu đời nhất Việt Nam.

Chợ Đồng Xuân trong những năm của thế kỉ trước – Ảnh: tata

Là một trong những căn cứ kháng chiến chống thực dân Pháp đắc lực của Hà Nội, sau ngày giải phóng thủ đô, chợ Đồng Xuân được cho xây dựng lại và trở thành ngôi chợ lớn nhất tại Hà Nội. Tuy nhiên, vào năm 1994 một vụ hỏa hoạn lớn đã xảy ra làm thiêu trụi hầu hết những gian hàng trong chợ. Đây được xem là vụ cháy chợ lớn nhất tại Hà Nội cho đến tận ngày nay. Sau vụ hỏa hoạn, chợ được UBND TP Hà Nội cho xây dựng lại trên cơ sở bảo tồn nguyên vẹn kiến trúc cổ khu vực mặt tiền chợ.

Chợ Đồng Xuân những năm 20-30 và nay với kiến trúc mặt tiền vẫn còn nguyên vẹn – Ảnh: Khánh Hmoong

Ngày nay, chợ Đồng Xuân được biết đến là khu chợ buôn bán sầm uất nhất nhì Việt Nam và là chợ đầu mối cung cấp hàng hóa cho tỉnh thành phía Bắc. Dù là báng sỉ hay bán lẻ thì giá cả ở chợ cũng rất phải chăng và không quá đắt đỏ. Đây cũng là một trong những lý do khiến cho du khách thường xuyên lựa chọn chợ Đồng Xuân là nơi ghé đến để mua quà cho bạn bè và người thân mỗi khi có dịp thăm Hà Nội.

Khung cảnh buôn bán ở chợ Đồng Xuân vào ban đêm – Ảnh: Lê Hoàng Tuấn Anh

Nhà văn Băng Sơn đã từng nói: “Ai có dịp về Hà Nội, nếu chưa đi chợ Đồng Xuân thì coi như mới biết một phần nhỏ, một góc bé, hoặc chưa đến Hà Nội”. Không chỉ là nơi buôn bán huyên náo, nhộn nhịp nhất Hà Thành, chợ Đồng Xuân còn là nơi chứa đựng những giá trị văn hóa, tinh thần lâu đời của người dân Thăng Long xưa, trở thành một trong những điểm đến không thể thiếu của mỗi du khách khi đến Hà Nội.

NHÀ HÁT LỚN HÀ NỘI – CÔNG TRÌNH KIẾN TRÚC MANG PHONG CÁCH CHÂU ÂU GIỮA LÒNG HÀ NỘI

Vào những năm đầu thế kỉ 20, nhằm phục vụ cho nhu cầu làm việc và giải trí của giới chức cầm quyền của người Pháp tại thuộc địa trong đó có Việt Nam, Pháp đã cho xây dựng nhiều tòa công sở và công trình kiến trúc hoa mĩ, tráng lệ trong đó có Nhà hát Lớn Hà Nội. Công trình này được Pháp khởi công xây dựng năm 1901 và hoàn thành năm 1911 theo mẫu nhà hát Opéra Ganier ở Paris nhưng với quy mô nhỏ hơn và những vật liệu phù hợp với điều kiện khí hậu địa phương.

Nhà hát Lớn Hà Nội những năm đầu thế kỉ XX – Ảnh: bhoaf

Tác giả của bản đồ án thiết kế công trình này là hai kiến trúc sư nổi tiếng người Pháp Harlay và Broyer với lối kiến trúc mang đậm phong cách Châu Âu thời kì Phục hưng.

Nhà hát Lớn Hà nội mang phong cách Châu Âu thế kỉ 20 – Ảnh: suplo84

Ngay từ khi hoàn thành, Nhà hát Lớn đã giữ vai trò quan trọng là một trong những trung tâm văn hóa lớn của thủ đô, nơi diễn ra thường xuyên các hoạt động văn hóa, biểu diễn nghệ thuật. Nhà hát Lớn là nơi khai sinh và tôn vinh kịch nghệ cùng sân khấu Việt Nam, cũng như các loại hình nghệ thuật giao hưởng, hợp xướng, nhạc kịch, vũ kịch.

Khung cảnh Nhà hát Lớn trong dịp kỉ niệm 100 năm tuổi – Ảnh: Tạ Lê Hùng

Không chỉ vậy, nhà hát còn là một địa điểm mang đậm những dấu ấn lịch sử, từng là nơi Quốc hội đầu tiên của nước Việt Nam độc lập nhóm họp và thông qua Hiến pháp năm 1946, bản Hiến pháp đầu tiên của Việt Nam cũng như danh sách chính phủ Liên hiệp Kháng chiến Việt Nam Dân chủ Cộng hòa; Toàn quốc Kháng chiến Ủy viên Hội; Quốc gia Cố vấn đoàn.

Nhà hát Lớn Hà Nội sau đợt trùng tu hồi tháng 7 năm nay – Ảnh: zing

Ra đời muộn hơn các nhà hát ở Sài Gòn và Hải Phòng, nhưng Nhà hát Lớn Hà Nội có kiến trúc hoàn chỉnh nhất và trở thành một trong những hình ảnh quen thuộc, đặc trưng của thành phố Hà Nội. Ngày nay, Nhà hát Lớn còn là một trong những địa điểm chụp ảnh cưới yêu thích của giới trẻ Hà Thành.

Bộ ảnh cưới đẹp lộng lẫy của cặp đôi Hà Thành được chụp trong Nhà hát Lớn – Ảnh: sưu tầm

GA HÀNG CỎ – NHÀ GA TRĂM TUỔI TRONG LÒNG HÀ NỘI NGHÌN NĂM

Có thể nói vào những năm đầu thế kỉ 19, ga Hàng Cỏ là một trong những công trình kiến trúc được xếp vào loại kì quan thế kỉ, bởi chẳng mấy ai tưởng tượng nổi ở trên cái chợ bồng bềnh bông lau trắng thuộc huyện Thọ Xương ngày xưa ấy, lại mọc lên một “lâu đài” đẹp và nguy nga đến thế. Thế rồi những tiếng còi đầu tiên vang lên, những chiếc tàu chạy bằng đường sắt lần đầu tiên đã có mặt tại Hà Nội. Chính cái khoảnh khắc quan trọng ấy đã trở thành một dấu mốc quan trọng, mở đầu cho sự phát triển của ngành đường sắt Việt Nam sau này.

Ga Hà Nội thời xưa – Ảnh: manhhai

Trong kháng chiến chống Pháp và chống Mĩ, ga Hàng Cỏ không chỉ là cầu nối quan trọng để tiếp tế lương thực, vũ khí, đạn dược… từ địa phương ra tiền tuyến mà còn là nơi xuất phát cho hàng trăm chuyến tàu đưa những con người yêu nước của thủ đô lên đường. Cũng chính nơi đây, bao bài ca đất nước đã vang lên, những giọt nước mắt chia ly rớt xuống, hứa hẹn ngày trở về. Sau ngày giải phóng miền Nam thống nhất đất nước, vào năm 1975 ga Hàng Cỏ được đổi tên thành ga Hà Nội và trở thành nhà ga vận chuyển hành khách lớn nhất cả nước.

Ga Hà Nội ngày nay – Ảnh: sưu tầm

Ngày nay, khi đến ga Hà Nội hành khách sẽ được chứng kiến một nhà ga hiện đại, văn minh với hệ thống phòng đợi tàu, phòng đợi khách liên vận quốc tế khang trang. Cơ sở hạ tầng của nhà ga đang được từng bước hoàn thiện và phát triển nhằm phục vụ một cách tốt nhất cho nhu cầu của du khách.

Cầu vượt đi bộ trong ga Hà Nội- Ảnh: sưu tầm

Khám phá Hà Nội qua các địa danh

Đối với rất nhiều những thế hệ người dân Hà Nội thì ga Hàng Cỏ đã trở thành một niềm kí ức sâu lắng, không bao giờ quên. Có thể đó là những kỉ niệm vui, cũng có thể đó lại là những kí ức đau buồn nhất, nhưng tận sâu đáy lòng mỗi người, ai cũng muốn giữ cho mình một chút niềm kí ức riêng nhỏ bé ấy, để rồi mỗi khi hoài niệm lại họ sẽ cảm thấy mình như đang được sống lại một thời tuổi trẻ với những năm tháng hào hùng của dân tộc.

Bài viết Vẻ đẹp của Hà Nội xưa và nay qua những thước hình vượt thời gian đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Đi Đâu Chơi Gì.

Phố Chợ Gạo bị phá hủy trong 60 ngày đêm khói lửa ở Hà Nội (19/12/1946-17/2/1947). Ảnh tư liệu.

Phố Chợ Gạo năm 2014 có chút thay đổi song vẫn giữ lại những đường nét xưa.

Năm 1946, nhà nước Việt Nam non trẻ vừa ra đời phải đối phó với thù
trong giặc ngoài. Xác định không thể tránh được cuộc chiến tranh chống
Pháp, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ra lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến. Thủ
đô Hà Nội nổ phát súng đầu tiên. Suốt 2 tháng kìm chân quân Pháp, nhiều
nơi ở phố cổ bị phá hủy tan nát. Những ngôi nhà mặt tiền phố Hàng Gai bị
đánh sập. Ảnh tư liệu.

Ngày nay phố Hàng Gai được kiến thiết lại song đâu đó vẫn nhận ra được nét cổ kính ngày xưa.

Năm 1947, đầu phố Hàng Đào sang Hàng Gai bị phá tan hoang, đổ nát, song
người dân đã hoàn thành tốt kế hoạch kìm chân quân Pháp để bộ đội chủ
lực rút lui an toàn và tạo điều kiện cho cả nước chuẩn bị kháng chiến.
Khi lên đường đêm 17/2/1947, các chiến sĩ đã kéo cờ giương cao khẩu hiệu
“Hà Nội thân yêu ơi, chúng tôi sẽ trở lại”. Ảnh tư liệu.

Đầu phố Hàng Đào rẽ sang phố Hàng Gai năm 2014.

Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, ngày 10/10/1954, lực lượng Việt Minh
tiếp quản thủ đô. Trong ảnh, quân Pháp chốt ở ngã tư Hàng Bông, Phủ
Doãn, Đường Thành trước khi buộc phải rút khỏi Hà Nội. Ảnh tư liệu.

Sau 60 năm, ngã tư này đã vắng đi đường tàu điện.

Cũng thời điểm ấy năm 1954, thực hiện lệnh giới nghiêm, phố Hàng Đào
vắng lặng như tờ để quân Pháp rút lui thuận lợi. Trong từng ngôi nhà
người người đang háo hức chuẩn bị cờ hoa, kèn trống, bộ quần áo đẹp nhất
đón bộ đội trở về. Ảnh tư liệu.

Bức ảnh này cho thấy nơi đây vẫn không khác gì phố Hàng Đào thuở trước.
Ngày nay phố Hàng Đào là nơi buôn bán sầm uất bậc nhất phố cổ.

Ngày bộ đội trở về, phố Đồng Xuân đã xây dựng lại khang trang, sạch đẹp không như đống đổ nát năm 1947 trong ảnh tư liệu.

Chợ Đồng Xuân hôm nay cũng cờ hoa kỷ niệm 60 năm ngày giải phóng thủ đô.

Ngày 10/10/1954, đoàn quân ra đi cách
đó 9 năm đã trở về. Từ 5h sáng, người dân phố cổ ào ra đường để tận
hưởng niềm vui của ngày thủ đô hoàn toàn giải phóng. Quảng trường Đông
Kinh Nghĩa Thục đông nghịt người dân quần áo chỉnh tề, cờ hoa rực rỡ. Ảnh tư liệu.

Ngày giải phóng thủ đô 10/10/1954 là một ngày nắng đẹp và ngày này sau 60 năm cũng tươi đẹp như thế: “Không
thể nói trời không trong hơn/ Và mắt em xanh khác ngày thường/ Khi đoàn
quân kéo về mùa thu ấy/ Nhịp trống rung ba mươi sáu phố phường…” (Cảm xúc tháng mười, thơ Tạ Hữu Yên, phổ nhạc Nguyễn Thành).

Phan Dương

Bài viết Phố cổ Hà Nội đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Đi Đâu Chơi Gì.