Xuôi dòng suối Yến, vãn cảnh chùa Hương – Ảnh: Phan Vũ

Những thước phim sáng tạo về Hương Sơn (Mỹ Đức, Hà Nội) được thực hiện bởi nhóm tác giả Phan Vũ, họ đã dùng cả con tim đầy nhiệt huyết của mình để có thể tạo nên những cảnh quay đầy xúc cảm như vậy. Cảm ơn những con người ấy vì đã mang tới cho ta những cảm nhận đầy mê hoặc về một vùng Phật linh thiêng. Một Hương Sơn nhìn từ trên cao, bao quát khắp nơi là non nước hữu tình với núi xanh, cây xanh, mây trắng và dòng nước êm đềm.

Hương Sơn vào thu thơ mộng, trữ tình – Ảnh: Quang Nguyen Vinh

Bắt đầu hành trình là hình ảnh những chiếc thuyền chở khách đang lững thững trôi. Nhắc tới Hương Sơn, không ai không nghĩ tới một dòng suối Yến tấp nập ghe thuyền vào mỗi dịp xuân về. Nhưng ở đây, người ta lại thấy một suối Yến rất khác, một suối Yến như thu hết cả đất trời vào lòng, tĩnh lặng, yên bình đến lạ lùng. Những mái chèo khua sóng nước mênh mang, những gương mặt đang trầm mặc theo cái trầm mặc của không gian, chỉ mới thế thôi, người ta đã cảm nhận được cái vẻ tịch mịch của một cõi linh thiêng.

Dòng suối Yến ôm cả trời thu – Ảnh: Phan Vũ

Dường như, không khi nào suối Yến lại đẹp như lúc này. Làn nước trong vắt và nổi bật trên cái nền xanh đó là màu hồng mơ mộng của những bông súng cuối thu. Súng ở đây nhiều vô kể, thật xứng với danh hiệu “nữ vương của sông hồ” mà người đời vẫn thường gọi nó.

Hoa súng, loài hoa mang danh hiệu nữ vương sông hồ – Ảnh: Cong Nguyen Thanh

Về với vùng đất Phật, ngắm nhìn những bông súng đang nở rộ rồi bất chợt nghĩ về ý nghĩa thiêng liêng của loài hoa ấy trong quan niệm của những người theo đạo, nó như biểu trưng của sự thanh tú và sự giác ngộ trong tâm hồn. Không chỉ dừng lại đó, những bông súng sớm nở khi bình minh thức giấc và chìm xuống nước như chết khi hoàng hôn buông xuống để rồi lại sống lại vào sáng hôm sau. Một chu kỳ tuần hoàn của sự sống, thế nên đạo Phật mới ví von hoa súng như sự tái sinh của muôn loài.

Loài hoa mang ý nghĩa của sự giác ngộ trong đạo Phật – Ảnh: Phan Vũ

Và lần này du lịch Hương Sơn, người ta mới cảm nhận được hết cái đẹp thần bí của loài hoa súng mỏng manh. Những bông khoe sắc hồng ngọt ngào, những nụ hoa chúm chím, những chiếc thuyền đang lững lờ trôi, những rặng cây ngả vàng hai bên suối và thấp thoáng đâu đó là hình ảnh những chú vịt có bộ lông trắng muốt đang thảnh thơi bơi lội.

Đàn vịt thảnh thơi bơi lội – Ảnh: Phan Vũ

Tất cả hòa quyện vào nhau tạo nên một bức tranh non nước hữu tình và trong bức tranh ấy, người lữ khách đường xa đang thả hồn vào sắc trời Hương Sơn những ngày thu.

Người lữ khách thả hồn trong sắc trời Hương Sơn – Ảnh: Phan Vũ

Mơ mộng giữa trời thu nơi đất Phật – Ảnh: Phan Vũ

Lênh đênh theo dòng, ngắm cảnh thiên nhiên trữ tình của mảnh đất Hương Sơn. Ẩn hiện hai bên bờ là những ngọn núi muôn hình vạn trạng. Kia là núi Đụn, kia là núi Soi mang hình dáng của chú kỳ lân. Tiếp nữa là núi Ái, núi Phượng như chú chim đang dang rộng đôi cánh mà đầu và mỏ là chùa và động Thanh Sơn.

Núi non hùng vĩ hai bên bờ sông Yến- Ảnh: Phan Vũ

Cảnh quay vẫn cứ tiếp tục lướt qua núi Đổi Chèo như một con trăn lớn đang bò trên mặt nước mênh mang, rồi tới núi Bưng và núi Voi, núi Mâm Xôi, núi Ngũ Nhạc. Chín ngọn núi hùng vỹ bao quanh động Hương Tích ẩn trong mình những truyền thuyết lạ kỳ được truyền lại từ thuở xa xưa.

Những ngọn núi gắn liền với những truyền thuyết xa xưa – Ảnh: Andre Luu

Xuôi theo dòng suối Yến hiền hòa, dừng chân tại Bến Trò, theo đường cáp treo vượt qua những dãy núi trùng trùng điệp điệp, người ta tìm tới chùa Thiên Trù, một ngôi chùa có lịch sử lâu đời đứng uy nghiêm trầm mặc giữa núi rừng rộng lớn. Chùa Thiên Trù tọa lạc trên bậc thềm núi Lão, được xây dựng từ thời vua Lê Thánh Tông và gắn liền với nó là một câu chuyện ly kỳ về chiếc Bếp Trời mà nhà vua nhìn thấy.

Xuôi sông Yến, tìm về Bến Trò – Ảnh: Phan Vũ

Hệ thống cáp treo hiện đại khi lên chùa Thiên Trù – Ảnh: Phan Vũ

Chùa có kiến trúc rất độc đáo và trở thành một điểm tham quan không thể bỏ qua với những ai từng một lần du lịch Hương Sơn. Nhìn từ trên cao, công trình kiến trúc ấy cứ trầm mặc như thế nhưng mang hơi thở từ ngàn xưa vọng lại, liêng thiêng, huyền bí tới lạ thường.

Chùa Thiên Trù tĩnh mịch, uy nghi giữa núi rừng – Ảnh: Phan Vũ

Và rồi vang vọng trong không gian là tiếng chuông chùa đang ngân xóa tan mọi ưu phiền của cuộc sống khiến cho mọi sắc thái ở đời như hài hòa hơn, từ bi hơn. Chính những lúc như thế lòng người cũng chợt dịu lại, không còn nhuốm chút bụi hồng trần.

Một góc trầm mặc của ngôi chùa – Ảnh: Chien Thang Nguyen

Một lần về Hương Sơn, ngắm nhìn non nước trữ tình, ngổn ngang trong bao hoài niệm của dòng suối Yến rồi thanh tịnh trong âm vang vọng của tiếng chùa chuông chùa, con người ta như thấy tâm hồn nhẹ bẫng, phiêu du trong cõi Phật vô biên. Hương Sơn ngọc ngà là thế và qua từng thước phim từ chiếc Flycam, một Hương Sơn hiện lên càng đẹp hơn ở một góc nhìn khác lạ. Dường như, lòng nhiệt thành từ những người thực hiện như càng khơi gợi thêm lòng tự hào về non sông đất nước Việt Nam.

Hương Sơn ngọc ngà qua góc nhìn Flycam – Thực hiện: Phan Vũ

“Bầu trời cảnh Bụt

Thú Hương Sơn ao ước bấy lâu nay

Kìa non non, nước nước, mây mây

Đệ nhất động nơi đây có phải”

(Cảnh Hương Sơn – Chu Mạnh Trinh)

Bài viết Chiêm ngưỡng một Hương Sơn đẹp lạ lùng từ trên cao đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Đi Đâu Chơi Gì.

Lễ hội chùa Hưng trong phần lễ thực hiện rất đơn giản. Trước ngày mở hội một ngày, tất cả các đền,
chùa, đình, miếu đều khói hương nghi ngút, không khí lễ hội bao trùm cả xã Hương Sơn.

Xã Hương Sơn là xã sở tại trực tiếp quản lý các tuyến du lịch. Trước khi vào chùa, du khách phải
nghỉ lại ở các làng quanh bến Đục, bến Yến. Vì thế đi hội chùa Hương du khách dễ có dịp hòa mình
vào không khí của hội làng truyền thống.

Ở trong chùa Trong có lễ dâng hương, gồm hương, hoa, đèn, nến, hoa quả và thức ăn chay. Lúc cúng có
hai tăng ni mặc áo cà sa mang đồ lễ chay đàn rồi mới tiến dùng đồ lễ lên bàn thờ. Trong lúc chạy
đàn, hai vị tăng ni múa rất dẻo và đẹp mắt qua những động tác ít thấy ở mọi nơi. Từ ngày mở hội cho
đến hết hội, chỉ thỉnh thoảng mới có sư ở các chùa trên đến gõ mõ tụng kinh chừng nửa giờ tại các
chùa, miếu, đền. Còn hương khói thì không bao giờ dứt. Về phần lễ có nghiêng về “thiền”. Nhưng ở
chùa ngoài lại thờ các vị sơn thần thượng đẳng với đủ màu sắc của đạo giáo. Đền Cửa Vòng là “chân
long linh từ” thờ bà chúa Thượng Ngổn, là người cai quản cả vùng rừng núi xung quanh với cái tên là
“tì nữ tuý Hồng” của sơn thần tối cao. Chùa Bắc Đài, chùa Tuyết Sơn, chùa Cả và đình Quân thờ ngũ
hổ và tín ngưỡng cá thần.

Như vậy, phần lễ là toàn thể hệ thống tín ngưỡng gần như là cả một tổng thể tôn giáo ở Việt Nam; có
sự sùng bái tự nhiên, có Đạo, có Phật và có cả Nho. Những tính chất tôn giáo có phần bị tình yêu
thiên nhiên, tinh yêu nam nữ, tình cảm cộng đồng… tràn đầy chất thẩm mỹ vừa thanh cao, rất trần tục
lấn đi. Trẩy hội chùa Hương vì cả tâm hồn và thể xác đều được đắm sâu vào trong mây ngàn cỏ nội.
Ngày hội, làng tổ chức rước thần từ đền ra đình. Cờ trống đi trước dàn nhạc bát âm kế theo, trai
thanh gái lịch phù kiệu, ông già bà cả thành tâm tiễn thần. Không khí ấy làm tâm linh mọi người
sảng khoái. Trong lễ hội có rước lễ và rước văn. Người làng dinh kiệu tới nhà ông soạn văn tế, rước
bản văn ra đền để chủ tế trịnh trọng đọc. điều khiển các bô lão của làng làm lễ tế rước các
vị thần làng.

Trong suốt những ngày hội là sự nồng nhiệt của tuổi trẻ, là sự thành kính của các bậc cao niên, là
sự hoan hỷ mà nam phụ lão ai ai cũng có phần riêng của mình.

Lễ hội chùa Hương là nơi hội tụ các sinh hoạt văn hóa dân tộc độc đáo như bơi thuyền, leo núi và
các chiếu hát chèo, hát văn …

Vào những ngày tổ chức lễ hội, chùa Hương tấp nập vào ra hàng trăm thuyền. Nét độc đáo của hội chùa
Hương là thú vui ngồi thuyền vãng cảnh lạc vào non tiên cõi Phật. Chính vì vậy, nói đến chùa Hương
là nghĩ đến con đò – một dạng của văn hóa thuyền của cư dân Việt ngay từ thuở xa xưa. Và đến nay,
ngày hội bơi thuyền ở chùa Hương luôn tạo cảm hứng mãnh liệt cho người đi hội.

Rời con thuyền, giã từ sông nước, con người được hòa nhập vào núi vãn cảnh chùa chiền và bắt đầu
hành trình mới – hành trình leo núi. Leo núi chơi hang, chơi động lý thú vui nước đông đảo mọi
người tham gia và hưởng ứng.

Trong không khí linh thiêng của ngày hội. Ở bất cứ chỗ nào như sân chùa, sân nhà tổ, hình thức hát
chèo đò đều được thực hiện. Các vãi có giọng hay đứng dậy làm động tác chèo đò và hát những đoạn
văn trên sáu dưới tám liên quan đến tích nhà Phật. Đây là một sinh hoạt rất được các vãi hâm
mộ.

Có thể thấy, trẩy hội chùa Hương không chỉ dừng lại ở chốn Phật đài hay bầu trời – cảnh bụt, mà
trước hết là do ở sự tiếp xúc – hòa nhập huyền diệu giữa con người trước thiên nhiên cao rộng. Đó
là vẻ đẹp lung linh của sông nước, bao la của đất trời, sâu lắng của núi rừng, huyền bí của hang
động… Và dường như đất – trời, sông núi đẹp hơn nhờ tài sáng tạo hình tượng – trí tưởng tượng này
lòng nhân ái của con người.

Quan niệm lưỡng hợp biểu hiện ở thế đối ứng hai hiện tượng, hai phạm trù khác nhau mà bên nhau, làm
cho cuộc hành trình về nơi thờ Phật dù có lúc vất vả nhưng vẫn đem lại sự cân bằng trong tâm thức
và thể lực cho du khách.

Trẩy hội chùa Hương là hành động giải tỏa hòa hợp giữa thực và mơ, tiên và tục – thực là nền tảng,
mơ là uất vọng – trên cái nền mùa xuân tươi sáng mà con người Việt Nam chất phác, nhân ái thuở xưa
cảm nhận hành động và trao truyền.

Cinet tổng hợp

Bài viết Chùa Hương đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Đi Đâu Chơi Gì.