Ông Lê Văn Thanh cho rằng, trong tiến trình lịch sử, hoạt động bảo vệ và phát huy giá trị các di sản văn hóa xuất hiện ngay từ khi con người có ý thức về sáng tạo văn hóa trên cơ sở chinh phục, cải tạo và khai thác thiên nhiên để phục vụ cho sự phát triển của con người.

Do đó, mỗi quốc gia, mỗi dân tộc đều coi bảo tồn và phát huy các giá trị của di sản như một trong những trách nhiệm và nghĩa vụ cao cả của mình. Tuy nhiên, các di sản văn hóa thường xuyên đứng trước những thách thức và nguy cơ bị hủy hoại do những tác động của thiên nhiên và con người.

Đặc biệt là các hành động ứng xử của con người, mặt trái của sự phát triển kinh tế thị trường, đô thị hóa và sự phát triển du lịch thiếu bền vững đã và đang làm ô nhiễm và hủy hoại môi trường, không gian tồn tại của di sản là những nguy cơ mang tính toàn cầu và dẫn đến những hậu quả không lường, đe dọa sự tồn vong của không ít di sản văn hóa của các quốc gia, dân tộc.

Do những đặc thù về địa lý nhân văn và địa lý chính trị, từ lâu nay, việc bảo vệ và phát huy các giá trị di sản văn hóa đã được quan tâm thực hiện ở Việt Nam nói chung và Quảng Nam nói riêng, được đông đảo các tầng lớp cộng đồng nhân dân tự nguyện tham gia một cách tích cực bằng nhiều hình thức sáng tạo phong phú.

“Có thể nói trong tiến trình lịch sử lâu dài của dân tộc Việt Nam, việc bảo tồn di sản được gắn liền với xây dựng và bảo vệ nền độc lập dân tộc, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ quốc gia”, ông Lê Văn Thanh phát biểu.

Từ nhiều năm nay, việc bảo vệ và phát huy các di sản văn hóa thế giới Hội An và Mỹ Sơn đã và đang được cộng đồng nhân dân tỉnh Quảng Nam hết sức coi trọng. Tỉnh đã có nhiều chủ trương khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi về các mặt chính sách, tổ chức và kinh phí cho các hoạt động nghiên cứu, bảo vệ và phát huy các di sản; đồng thời có chính sách và biện pháp cụ thể nhằm huy động sự tham gia của các tổ chức xã hội, các tổ chức kinh tế và đông đảo nhân dân vào sự nghiệp này.

Tỉnh Quảng Nam đã và đang tích cực thực hiện những trách nhiệm về bảo tồn di sản văn hóa và thiên nhiên, đặc biệt là phố cổ Hội An, khu đền tháp Mỹ Sơn, Khu dự trữ sinh quyển Cù lao Chàm.

Phát biểu tại hội thảo, ông Michael Croft – đại diện UNESCO tại Việt Nam đã có lời khen và chúc mừng tỉnh Quảng Nam, bao gồm cả những người quản lý di sản Hội An và Mỹ Sơn đã gìn giữ, bảo tồn và phát huy giá trị của 2 di sản này.

Ông cho rằng, khi một tài sản di sản thế giới, đặc biệt là một tổ hợp di sản sống của Hội An được mở ra để sử dụng công cộng bao gồm du lịch văn hóa, người dân địa phương cũng được hưởng lợi bởi sự phát triển du lịch. Và trong một số trường hợp nhất định, họ thậm chí có thể tìm thấy sự tồn tại hàng ngày của mình được quy định bởi các biện pháp bảo tồn.

Hội thảo cũng đã nghe hàng chục ý kiến từ các chuyên gia, nhà quản lý đối với 2 di sản văn hóa thế giới Hội An và Mỹ Sơn, đồng thời đưa các các biện pháp nhằm đưa các di sản này đến gần hơn với tất cả mọi người.

Các đại biểu đã trình bày các tham luận như: Vai trò của cộng đồng trong bảo tồn và phát huy Di sản văn hóa thế giới Khu đền tháp Mỹ Sơn 20 năm 1999-2019; Vai trò cộng đồng trong bảo tồn, phát huy giá trị Di sản văn hóa thế giới qua thực tiễn Đô thị cổ Hội An trong 20 năm 1999-2019; Công ước của UNESCO và pháp luật Việt Nam – Khung pháp lý cho việc huy động nguồn lực cộng đồng trong bảo tồn Di sản văn hóa…

Công Bính

Bài viết Bảo tồn di sản văn hóa gắn liền với bảo tồn bản sắc dân tộc đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Đi Đâu Chơi Gì.

Bên cạnh đó, lãnh đạo tỉnh cũng đã nhiều lần làm việc với các các ngành và địa phương để tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc và tạo điều kiện thuận lợi cho các địa phương thực hiện công tác bảo tồn di sản.

Từ năm 1999 đến nay, bằng nhiều nguồn vốn, Đô thị cổ Hội An đã thực hiện tu bổ 459 di tích với tổng số vốn đầu tư trên 182 tỉ đồng; trong đó nguồn vốn Trung ương trên 68 tỉ đồng, nguồn vốn địa phương trên 90 tỉ đồng, vốn tài trợ nước ngoài gần 4 tỉ đồng, xã hội hóa hơn 20 tỉ đồng…

Tại Đô thị cổ Hội An đã ra đời hàng loạt các sản phẩm du lịch độc đáo như “Đêm rằm phố cổ”, “Phố không có tiếng động cơ xe máy”, “Một ngày làm nông dân Trà Quế”… Nhiều hoạt động văn hóa, diễn xướng gắn với di sản được phục hồi và phát huy đúng hướng, vừa phục vụ tham quan nghiên cứu, vừa phục vụ cho các sự kiện quốc gia, quốc tế như Hội nghị APEC, Hội thi hợp xướng quốc tế, giao lưu văn hóa Việt – Nhật…

Các hoạt động này đã góp phần làm cho hình ảnh Hội An ngày càng được giới thiệu, quảng bá khắp nơi trên thế giới, tạo sức hấp dẫn cho du khách đến tham quan, tìm hiểu. Nếu như năm 1999, Hội An chỉ có gần 100 ngàn lượt khách tham quan thì đến năm 2018 có hơn 2,3 triệu lượt khách. Thu nhập bình quân đầu người hiện đạt 46 triệu đồng/năm.

Cũng trong 20 năm qua, bằng nhiều nguồn vốn, Di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn đã tu bổ 11 tháp Chăm và 6 hạng mục hỗ trợ cho công tác bảo tồn di tích với tổng kinh phí hơn 166 tỉ đồng; trong đó vốn chương trình mục tiêu Quốc gia hơn 16 tỉ đồng, vốn ngân sách tỉnh hơn 10 tỉ đồng, vốn nước ngoài hơn 130 tỉ đồng…

Hạ tầng Khu đền tháp Mỹ Sơn ngày càng được hoàn thiện, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu du khách. Nhiều sản phẩm du lịch mới được du khách đánh giá tốt như cho thuê trang phục Chăm kết hợp với chụp hình in trên sản phẩm lưu niệm.

Đặc biệt, việc tổ chức biểu diễn văn nghệ dưới chân tháp mang lại nét mới, tạo sự sống động cho di tích và rất được du khách yêu thích, góp phần khẳng định thương hiệu múa Chăm Mỹ Sơn.

Đối với Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm, sau 10 năm được công nhận, những tài sản quý giá của khu dự trữ đã được bảo tồn một cách tích cực. Rừng nguyên sinh Cù Lao Chàm với nhiều loại gỗ quý trong đó có lim xanh, chò nâu, gõ mật… Bên cạnh đó, rừng Cù Lao Chàm có hơn 288 loài cây thuốc Nam gồm những loại dược liệu quý.

Theo báo cáo, sau 10 năm được công nhận Khu dự trữ sinh quyển thế giới, Cù Lao Chàm đã có 624 loài thực vật thuộc 418 chi và 130 họ, bổ sung thêm so với năm 2006 125 loài, 66 chi và 15 họ thuộc hệ thực vật bậc cao trên cạn.

Ngoài ra, Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm còn có rạn san hô với 311 loài phân bổ trên 356 ha. Thảm cỏ biển có khoảng 60ha, thảm rong biển có 76 loài có kích thước lớn, trong đó phổ biến nhất là 7 loài rong mơ. Rừng ngập mặn hạ lưu sông Thu Bồn có khoảng 117ha, tập trung chủ yếu ở rừng dừa nước Cẩm Thanh. Đây là một dạng sinh thái độc đáo vùng hạ lưu sông Thu Bồn, một điểm đến quen thuộc của du khách trong và ngoài nước khi đến Hội An.

Ông Trần Văn Tân – Phó Chủ tịch tỉnh Quảng Nam cho hay, tỉnh rất vinh dự được đón tiếp và lắng nghe ý kiến của đại diện các quốc gia, tổ chức quốc tế đã có nhiều quan tâm hỗ trợ, giúp đỡ Quảng Nam trong việc trùng tu, bảo tồn và phát huy giá trị di sản tại Hội An, Mỹ Sơn và Cù Lao Chàm trong suốt nhiều năm qua.

“Chúng tôi kỳ vọng, các ý kiến của quý đại biểu tại hội nghị hôm nay sẽ mở ra những định hướng, giải pháp mới để Quảng Nam tiếp tục làm tốt hơn các công tác có liên quan, qua đó tiếp tục đưa Hội An, Mỹ Sơn, Cù Lao Chàm thật sự xứng đáng là những Di sản văn hóa, Khu sinh quyển thế giới mà UNESCO đã tôn vinh”, ông Trần Văn Tân phát biểu.

Tại hội nghị, các nhà khoa học, nhà nghiên cứu trong và ngoài nước đã có những tham luận, giới thiệu về kết quả và kinh nghiệm trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản; đồng thời kiến nghị nhiều giải pháp để tỉnh Quảng Nam, Trung ương và UNESCO có những chỉ đạo, giải pháp tiếp tục phát huy tốt hơn nữa giá trị di sản gắn với công tác bảo tồn di tích, đưa Di sản văn hóa thế giới Đô thị cổ Hội An, Khu đền tháp Mỹ Sơn và Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm – Hội An trở thành những địa chỉ văn hóa, du lịch nổi tiếng, xứng đáng với sự tôn vinh của thế giới.

Cũng tại hội nghị, thừa ủy quyền Chủ tịch nước, đại diện lãnh đạo Bộ VH-TT&DL đã trao tặng Danh hiệu “Nghệ nhân ưu tú” đến 13 cá nhân; Bộ trưởng Bộ Ngoại giao trao tặng Bằng khen đến 5 tập thể và 6 cá nhân vì đã có những đóng góp xuất sắc trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản.

Dịp này, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam đã trao thư cảm ơn đến các tập thể, cá nhân trong và ngoài nước về những đóng góp trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản tại Đô thị cổ Hội An, Khu đền tháp Mỹ Sơn và Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm – Hội An trong 20 năm qua.

C.Bính

Bài viết Vinh danh đóng góp của cộng đồng trong bảo tồn 2 di sản văn hóa thế giới đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Đi Đâu Chơi Gì.

Trong chuỗi những hoạt động kỷ niệm 19 năm “Hội An được công nhận di sản văn hóa thế giới” và kỷ niệm ngày Di sản Văn hóa Việt Nam (23/11), ngày 19/11, Trung tâm Quản lý bảo tồn Di sản Văn hóa Hội An tổ chức triển khai hệ thống thuyết minh tự động (audiogude).

Theo ông Phạm Phú Ngọc, Phó Giám đốc Trung tâm Quản lý Bảo tồn di sản văn hóa Hội An – cho biết, hệ thống thuyết minh tự động này hoạt động tại di tích Chùa Cầu và các bảo tàng tại Hội An sẽ hỗ trợ cho các nhà nghiên cứu, du khách trong nước và quốc tế hiểu kỹ, hiểu sâu hơn giá trị lịch sử – văn hóa về mảnh đất, con người Hội An thông qua hiện vật và những câu chuyện liên quan đến hiện vật.

Hệ thống được thuyết minh bằng 6 ngôn ngữ Việt – Anh – Pháp – Nhật – Hàn và Trung Quốc. Hoạt động thuyết minh tự động là lần đầu tiên áp dụng công nghệ thông tin cho việc giới thiệu, thuyết minh tại di tích, bảo tàng cũng nhằm góp phần nâng cáo chất lượng du lịch tại địa phương.

C.Bính

Bài viết Trang bị máy thuyết minh tự động cho du khách đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Đi Đâu Chơi Gì.

Theo đó, kế hoạch được triển khai nhằm mục đích bảo vệ, gìn giữ, kế thừa và phát huy có chọn lọc giá trị di sản văn hóa nghệ thuật bài chòi trên địa bàn tỉnh, phục vụ nhu cầu hưởng thụ văn hóa của nhân dân; gắn kết di sản văn hóa với phát triển du lịch cộng đồng tại địa phương. Đồng thời cũng thu hút, huy động mọi nguồn lực cho công tác bảo tồn và phát huy giá trị Di sản phi vật thể nghệ thuật bài chòi trên địa bàn tỉnh.

Có 12 nội dung được đặt ra trong kế hoạch giai đoạn 2019-2025, trong đó chú ý gắn kết nghệ thuật bài chòi với hoạt động du lịch nhằm phát huy hiệu quả giá trị di sản. Chẳng hạn như biên soạn tài liệu, tờ gấp giới thiệu để quảng bá, đưa chương trình biểu diễn bài chòi vào các tour du lịch tại địa phương.

Tổ chức trình diễn nghệ thuật bài chòi vào các chương trình, sự kiện cấp huyện, tỉnh; các ngày lễ, Tết để giới thiệu nghệ thuật bài chòi đến người dân, du khách trong và ngoài nước.

Khảo sát, kiểm kê, đánh giá toàn diện thực trạng về các giá trị văn hóa truyền thống của DSPVT Nghệ thuật Bài chòi trên địa bàn tỉnh; điều tra, thống kê các nghệ nhân, Câu lạc bộ (CLB) đang thực hành di sản nghệ thuật Bài chòi;..

Bảo tồn, phát huy hiệu quả hoạt động; khôi phục và kiện toàn các CLB/Nhóm bài chòi dân gian và các nghệ nhân dân gian hiện có trên địa bàn tỉnh. Đề xuất cơ chế, chính sách hỗ trợ CLB thực hành di sản tại các địa phương. Tạo điều kiện cho các CLB hoạt động; nghệ nhân Bài chòi tham gia trình diễn nghệ thuật bài chòi chuyên nghiệp, bán chuyên nghiệp thông qua các hội thi, liên hoan, hội diễn “Dân ca Bài chòi” do ngành VHTTDL tổ chức, đồng thời lồng ghép cuộc thi sáng tác các tác phẩm văn hóa – nghệ thuật lấy cảm hứng từ nghệ thuật Bài chòi.

Hoàn thiện số hóa cơ sở dữ liệu về di sản nghệ thuật Bài chòi sưu tầm được từ trong dân gian, các CLB Bài chòi. Nghiên cứu, phục dựng lại các bản, làn điệu và hình thức biểu diễn của Nghệ thuật Bài chòi cổ;..

Bên cạnh đó, UBND tỉnh giao nhiệm vụ cho các ngành, địa phương triển khai thực hiện các nhóm giải pháp đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức bảo tồn và phát huy giá trị; phổ biến di sản phi vật thể nghệ thuật bài chòi trong đời sống cộng đồng…

Hiện nay ở Hội An, nghệ thuật bài chòi được tổ chức hàng tuần ở đầu cầu An Hội; đây là một hình thức sinh hoạt văn hóa không thể thiếu và thu hút rất đông du khách tham gia, tạo sân chơi bổ ích.

C.Bính

Bài viết Ban hành kế hoạch bảo tồn di sản phi vật thể nghệ thuật bài chòi đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Đi Đâu Chơi Gì.

Là địa phương thu hút nhiều vốn đầu tư từ Nhật Bản và cũng là nơi thường niên tổ chức các hoạt động văn hóa mang đậm yếu tố Nhật Bản; nhằm hưởng ứng sự kiện trọng đại này, UBND tỉnh Quảng Nam phối hợp với Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam, các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp tại Quảng Nam và Nhật Bản tổ chức “Ngày văn hóa Nhật Bản tại Quảng Nam” và “Giao lưu văn hóa Hội An – Nhật Bản lần thứ 16” diễn ra từ ngày 17-19/8/2018.

Trong khuôn khổ sự kiện, tại Hội An sẽ diễn ra nhiều hoạt động văn hóa như: tái hiện đám cưới Công Nữ Ngọc Hoa và thương nhân Nhật Bản Araki Sotaro tại cảng thị Hội An, giới thiệu Đại sứ thiện chí Giao lưu văn hóa Hội An – Nhật Bản lần thứ 16 UENO YUUKA, thi lắc thúng chai và đua ghe ngang Hội An – Nhật Bản – du khách, triển lãm ảnh “Di sản vô giá” của nhiếp ảnh gia Rehahn, trình nghề dệt lụa…

Cùng các hoạt động giao lưu văn hóa – nghệ thuật, võ thuật, trưng bày hàng thủ công mỹ nghệ, ẩm thực và các hoạt động tại Không gian văn hóa Việt Nam – Nhật Bản… hứa hẹn sẽ mang đến cho khán giả nhiều trải nghiệm tuyệt vời.

Phát biểu tại lễ khai mạc, ông Lê Văn Thanh – Phó Chủ tịch tỉnh Quảng Nam – khẳng định: Việt Nam và Nhật Bản là hai dân tộc có mối liên hệ lâu đời với nhiều nét tương đồng về lịch sử, văn hóa, giá trị nhân văn. Tỉnh Quảng Nam được biết đến là nơi khởi nguồn cho mối quan hệ ban giao giữa hai nước từ hơn 400 năm trước với sự liên hệ về kinh tế tại Thương cảng Hội An nổi tiếng một thời và đám cưới của Công Nữ Ngọc Hoa cùng thương nhân Nhật Bản.

“Dựa trên mối quan hệ ban giao lâu đời, thời gian qua tỉnh Quảng Nam đã chú trọng thúc đẩy mối quan hệ với các địa phương Nhật Bản trên nhiều lĩnh vực. Tỉnh đã nhận được nguồn viện trợ hàng chục triệu đô la Mỹ từ nguồn viện trợ ODA của chính phủ Nhật Bản, hàng trăm nghìn đô la Mỹ viện trợ nhân đạo, phát triển cộng đồng thông qua các tổ chức phi chính phủ Nhật Bản. Trên lĩnh vực đầu tư, Nhật Bản đã đầu tư 20 dự án với tổng vốn đầu tư trên 720 triệu USD, hoạt động hiệu quả đóng góp vào sự phát triển của tỉnh Quảng Nam. Tỉnh Quảng Nam hiện có hơn 1.400 lao động đang làm việc tại Nhật Bản theo chương trình phái cử và tiếp nhận thực tập sinh Việt Nam sang Nhật Bản làm việc”- ông Lê Văn Thanh phát biểu.

Ông Umeda Kunio – Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam – chia sẻ: “Chính phủ Nhật Bản đang nỗ lực trong công tác cải thiện chất lượng nước khu vực Chùa Cầu thông qua viện trợ không hoàn lại. Nối tiếp các hoạt động năm ngoái, năm nay công ty Takara tiếp tục hợp tác với thành phố Hội An và công ty TOTO trong việc xây dựng nhà vệ sinh công cộng. Ngoài ra hai tình nguyện viên của JICA- chuyên gia lĩnh vực bảo tồn di sản văn hóa, kiến trúc cũng đang tích cực hoạt động tại Hội An. Qua những điều trên, có thể thấy Nhật Bản muốn tăng cường quan hệ liên kết với Hội An cũng như nâng cao sức hút của Hội An”.

Sự kiện sẽ diễn ra đến hết ngày 19/8 tại TP Hội An.

N.Linh-C.Bính

Bài viết Đặc sắc đêm khai mạc “Giao lưu văn hóa Hội An – Nhật Bản” đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Đi Đâu Chơi Gì.