Phố Chợ Gạo bị phá hủy trong 60 ngày đêm khói lửa ở Hà Nội (19/12/1946-17/2/1947). Ảnh tư liệu.

Phố Chợ Gạo năm 2014 có chút thay đổi song vẫn giữ lại những đường nét xưa.

Năm 1946, nhà nước Việt Nam non trẻ vừa ra đời phải đối phó với thù
trong giặc ngoài. Xác định không thể tránh được cuộc chiến tranh chống
Pháp, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ra lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến. Thủ
đô Hà Nội nổ phát súng đầu tiên. Suốt 2 tháng kìm chân quân Pháp, nhiều
nơi ở phố cổ bị phá hủy tan nát. Những ngôi nhà mặt tiền phố Hàng Gai bị
đánh sập. Ảnh tư liệu.

Ngày nay phố Hàng Gai được kiến thiết lại song đâu đó vẫn nhận ra được nét cổ kính ngày xưa.

Năm 1947, đầu phố Hàng Đào sang Hàng Gai bị phá tan hoang, đổ nát, song
người dân đã hoàn thành tốt kế hoạch kìm chân quân Pháp để bộ đội chủ
lực rút lui an toàn và tạo điều kiện cho cả nước chuẩn bị kháng chiến.
Khi lên đường đêm 17/2/1947, các chiến sĩ đã kéo cờ giương cao khẩu hiệu
“Hà Nội thân yêu ơi, chúng tôi sẽ trở lại”. Ảnh tư liệu.

Đầu phố Hàng Đào rẽ sang phố Hàng Gai năm 2014.

Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, ngày 10/10/1954, lực lượng Việt Minh
tiếp quản thủ đô. Trong ảnh, quân Pháp chốt ở ngã tư Hàng Bông, Phủ
Doãn, Đường Thành trước khi buộc phải rút khỏi Hà Nội. Ảnh tư liệu.

Sau 60 năm, ngã tư này đã vắng đi đường tàu điện.

Cũng thời điểm ấy năm 1954, thực hiện lệnh giới nghiêm, phố Hàng Đào
vắng lặng như tờ để quân Pháp rút lui thuận lợi. Trong từng ngôi nhà
người người đang háo hức chuẩn bị cờ hoa, kèn trống, bộ quần áo đẹp nhất
đón bộ đội trở về. Ảnh tư liệu.

Bức ảnh này cho thấy nơi đây vẫn không khác gì phố Hàng Đào thuở trước.
Ngày nay phố Hàng Đào là nơi buôn bán sầm uất bậc nhất phố cổ.

Ngày bộ đội trở về, phố Đồng Xuân đã xây dựng lại khang trang, sạch đẹp không như đống đổ nát năm 1947 trong ảnh tư liệu.

Chợ Đồng Xuân hôm nay cũng cờ hoa kỷ niệm 60 năm ngày giải phóng thủ đô.

Ngày 10/10/1954, đoàn quân ra đi cách
đó 9 năm đã trở về. Từ 5h sáng, người dân phố cổ ào ra đường để tận
hưởng niềm vui của ngày thủ đô hoàn toàn giải phóng. Quảng trường Đông
Kinh Nghĩa Thục đông nghịt người dân quần áo chỉnh tề, cờ hoa rực rỡ. Ảnh tư liệu.

Ngày giải phóng thủ đô 10/10/1954 là một ngày nắng đẹp và ngày này sau 60 năm cũng tươi đẹp như thế: “Không
thể nói trời không trong hơn/ Và mắt em xanh khác ngày thường/ Khi đoàn
quân kéo về mùa thu ấy/ Nhịp trống rung ba mươi sáu phố phường…” (Cảm xúc tháng mười, thơ Tạ Hữu Yên, phổ nhạc Nguyễn Thành).

Phan Dương

Bài viết Phố cổ Hà Nội đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Đi Đâu Chơi Gì.

Nhà cổ 38 Hàng Đào

Nguyên là ngôi đình Hồng
Lạc của chợ bán yếm lụa, được xây dựng khá qui mô từ thế kỷ 17 dưới thời Lê nhưng do bị chiến tranh
phá hủy, đến thời vua Tự Đức vào khoảng năm 1856 ngôi đình này mới được trùng tu. Năm 1941 dưới
thời vua Bảo Đại, đình được xây dựng lại với qui mô hai tầng, lúc này tầng một được sử dụng để ở
còn việc thờ phụng được đưa lên tầng hai. Cùng với một số họa tiết trang trí, đình còn bảo lưu được
tấm bia đá cách nay 150 năm là một di vật hiếm thấy ở các đình tương tự.

Kế hoạch tôn tạo khu phố
cổ tập trung vào 3 chủ đề chính: tôn tạo mặt tiền của các ngôi nhà cổ, cải thiện điều kiện sinh
hoạt và hạ tầng cơ sở đồng thời giảm mật độ dân số, nhưng để thực hiện được quả hết sức nan giải
bởi người dân nơi đây cần khu phố cổ để kinh doanh và sinh sống. Điều này giải thích tại sao cho
đến nay khu phố cổ vẫn chưa được tôn tạo một cách thích đáng trong khi dự án tôn tạo phố cổ tại Hội
An đã được thực hiện rất thành công.

Mai Kim Thành

Bài viết NHÀ CỔ 38 HÀNG ĐÀO đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Đi Đâu Chơi Gì.