Sau thế kỷ 13, trung tâm Hindu giáo này bị lãng quên trong rừng sâu. Từ cuối thế kỷ 19 đến đầu thế kỷ 20, công cuộc nghiên cứu, bảo tồn Mỹ Sơn được tiến hành bởi các chuyên gia Pháp và Việt Nam.

Chiến tranh không những đã làm gián đoạn công cuộc này mà nó còn để lại hậu quả nặng nề cho di tích. Sau ngày đất nước hoàn toàn thống nhất, công cuộc cứu vãn và trùng tu lại được tiếp tục.

Sự hợp tác giữa Việt Nam và Ba Lan trong thập niên 80 của thế kỷ trước đã góp phần quan trọng để di tích mang giá trị nổi bật toàn cầu này được đưa vào danh sách Di sản Văn hóa Thế giới vào ngày 4/12/1999.

Trải qua 20 năm trở thành Di sản văn hóa thế giới, công tác bảo tồn được tiếp thêm luồng sinh khí mới với sự quan tâm nhiều hơn của Đảng, nhà nước từ Trung ương đến địa phương, cộng đồng quốc tế từ các quốc gia Pháp, Ý, Nhật Bản, Đức, Mỹ, Ấn độ đã làm thay đổi diện mạo của Khu di sản Mỹ Sơn.

Ông Phan Hộ – Giám đốc Ban Quản lý Di sản Văn hóa Mỹ Sơn – phát biểu: “Theo thời gian, từ một phế tích khảo cổ bị bao phủ bởi rừng sâu nhiệt đới, giá trị của di sản lộ dần qua từng hố đào khảo cổ, từ những mảnh vỡ của gốm men đến các thành phần kiến trúc, từ những trang trí đất nung đến Bảo vật quốc gia Mukhalinga, từ những phế tích biến dạng, vụn vỡ nay hình hài dáng vẻ dần được khôi phục, từ những cánh rừng cháy trụi do bom napan nay đã phủ một màu xanh trùng điệp. Từ nơi hoang vắng nay trở thành điểm đến của hơn ngàn du khách mỗi ngày”.

Ông Phan Hộ khẳng định, thành quả trên là kết quả nỗ lực làm việc nhiều năm không nghỉ ngơi của bao thế hệ con người, từ những người quản lý đến các chuyên gia trong và ngoài nước, từ cán bộ kỹ thuật cho đến những người thợ lành nghề, những con người đầy tâm huyết đã hy sinh âm thầm lặng lẽ để Mỹ Sơn lấy lại phần nào dáng vẻ. Những con người ấy là một phần của lịch sử bảo tồn di sản này.

Giám đốc Ban Quản lý Di sản Văn hóa Mỹ Sơn cho rằng, việc trưng bày này nhằm nhìn lại chặng đường đã qua của công tác bảo tồn và phát triển Khu di sản Mỹ Sơn, là chặng đường mang dấu ấn rất quan trọng và ý nghĩa của tiến trình bảo tồn và phát triển bền vững khu di sản này. Cũng là dịp ghi nhận những đóng góp to lớn trong công tác bảo tồn của các tổ chức và cá nhân trong và ngoài nước trong thời gian qua.

Trưng bày này có những hình ảnh đã được lưu giữ hơn trăm năm qua, những bức hình lần đầu tiên được công bố, nhưng tất cả là những hình ảnh trung thực nhất được ghi lại trong suốt hành trình nỗ lực cứu vãn, bảo tồn và phát triển thung lũng xinh đẹp bên bờ Nam sông Thu Bồn này.

Trong dịp này, Ban Quản lý Di sản văn hóa Mỹ Sơn cũng trưng bày các bộ sưu tập của hai nhà sưu tập Lâm Zũ Xênh và Lê Ngọc để minh chứng một điều, trong tiến trình bảo tồn và phát triển, cộng đồng có một vai trò hết sức quan trọng, họ không những đã tham gia tích cực trong công tác khai quật, trùng tu và phát triển di sản mà họ còn góp phần to lớn trong công tác gìn giữ giá trị di sản qua các bộ sưu tập tư nhân của mình.

“Với đền tháp, 20 năm chỉ là một thoáng chốc, vẫn còn đó những phế tích còn vùi lấp bởi bom đạn và thời gian, còn nhiều phế tích cần được bảo tồn, vậy nên cần hơn nữa sự đóng góp của quốc tế, của các cấp từ Trung ương đến địa phương, cộng đồng di sản, để cùng chung sức vào sự nghiệp bảo tồn và phát triển bền vững di sản mà theo cố kiến trúc sư Kazit đã khẳng định là “Bảo tàng kiến trúc nghệ thuật vô giá của nhân loại””, ông Phan Hộ phát biểu.

Công Bính

Bài viết Di sản Văn hóa thế giới Mỹ Sơn vinh danh các nhà bảo tồn đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Đi Đâu Chơi Gì.

Tổng lượt khách tham quan gần 2.575 nghìn lượt, tăng 14,5% so với cùng kỳ, trong đó khách quốc tế đạt gần 1.492 nghìn lượt, tăng gần 6,9%. Doanh thu du lịch 9 tháng hơn 4.400 tỷ đồng, tăng gần 18% so với cùng kỳ năm 2018. Thu nhập xã hội từ du lịch ước đạt 10.340 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, mạng lưới và chất lượng cơ sở lưu trú ngày càng được nâng cao. Tính đến nay, toàn tỉnh có hơn 1.000 cơ sở với khoảng hơn 15.000 phòng đón khách, tăng 8,7% so với cùng kỳ.

Khách sạn đạt tiêu chuẩn đón khách quốc tế có 128/188 khách sạn đạt hạng sao với gần 8.000 phòng, tăng 2,4%; trong đó 7 khách sạn 5 sao, 23 khách sạn 4 sao, 20 khách sạn 3 sao, 38 khách sạn 2 sao và 40 khách sạn 1 sao.

Trong năm 2019 này, tỉnh Quảng Nam kỉ niệm 20 năm Đô thị cổ Hội An và khu đền tháp Mỹ Sơn được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới, 10 năm Cù Lao Chàm được công nhận là Khu dự trữ sinh quyển thế giới nên tỉnh cũng đã tổ chức nhiều hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch, tạo sân chơi và nhiều chương trình hấp dẫn cho du khách khi đến với địa phương.

C.Bính

Bài viết 9 tháng, doanh thu du lịch đạt hơn 4.400 tỷ đồng đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Đi Đâu Chơi Gì.

Bên cạnh đó, lãnh đạo tỉnh cũng đã nhiều lần làm việc với các các ngành và địa phương để tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc và tạo điều kiện thuận lợi cho các địa phương thực hiện công tác bảo tồn di sản.

Từ năm 1999 đến nay, bằng nhiều nguồn vốn, Đô thị cổ Hội An đã thực hiện tu bổ 459 di tích với tổng số vốn đầu tư trên 182 tỉ đồng; trong đó nguồn vốn Trung ương trên 68 tỉ đồng, nguồn vốn địa phương trên 90 tỉ đồng, vốn tài trợ nước ngoài gần 4 tỉ đồng, xã hội hóa hơn 20 tỉ đồng…

Tại Đô thị cổ Hội An đã ra đời hàng loạt các sản phẩm du lịch độc đáo như “Đêm rằm phố cổ”, “Phố không có tiếng động cơ xe máy”, “Một ngày làm nông dân Trà Quế”… Nhiều hoạt động văn hóa, diễn xướng gắn với di sản được phục hồi và phát huy đúng hướng, vừa phục vụ tham quan nghiên cứu, vừa phục vụ cho các sự kiện quốc gia, quốc tế như Hội nghị APEC, Hội thi hợp xướng quốc tế, giao lưu văn hóa Việt – Nhật…

Các hoạt động này đã góp phần làm cho hình ảnh Hội An ngày càng được giới thiệu, quảng bá khắp nơi trên thế giới, tạo sức hấp dẫn cho du khách đến tham quan, tìm hiểu. Nếu như năm 1999, Hội An chỉ có gần 100 ngàn lượt khách tham quan thì đến năm 2018 có hơn 2,3 triệu lượt khách. Thu nhập bình quân đầu người hiện đạt 46 triệu đồng/năm.

Cũng trong 20 năm qua, bằng nhiều nguồn vốn, Di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn đã tu bổ 11 tháp Chăm và 6 hạng mục hỗ trợ cho công tác bảo tồn di tích với tổng kinh phí hơn 166 tỉ đồng; trong đó vốn chương trình mục tiêu Quốc gia hơn 16 tỉ đồng, vốn ngân sách tỉnh hơn 10 tỉ đồng, vốn nước ngoài hơn 130 tỉ đồng…

Hạ tầng Khu đền tháp Mỹ Sơn ngày càng được hoàn thiện, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu du khách. Nhiều sản phẩm du lịch mới được du khách đánh giá tốt như cho thuê trang phục Chăm kết hợp với chụp hình in trên sản phẩm lưu niệm.

Đặc biệt, việc tổ chức biểu diễn văn nghệ dưới chân tháp mang lại nét mới, tạo sự sống động cho di tích và rất được du khách yêu thích, góp phần khẳng định thương hiệu múa Chăm Mỹ Sơn.

Đối với Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm, sau 10 năm được công nhận, những tài sản quý giá của khu dự trữ đã được bảo tồn một cách tích cực. Rừng nguyên sinh Cù Lao Chàm với nhiều loại gỗ quý trong đó có lim xanh, chò nâu, gõ mật… Bên cạnh đó, rừng Cù Lao Chàm có hơn 288 loài cây thuốc Nam gồm những loại dược liệu quý.

Theo báo cáo, sau 10 năm được công nhận Khu dự trữ sinh quyển thế giới, Cù Lao Chàm đã có 624 loài thực vật thuộc 418 chi và 130 họ, bổ sung thêm so với năm 2006 125 loài, 66 chi và 15 họ thuộc hệ thực vật bậc cao trên cạn.

Ngoài ra, Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm còn có rạn san hô với 311 loài phân bổ trên 356 ha. Thảm cỏ biển có khoảng 60ha, thảm rong biển có 76 loài có kích thước lớn, trong đó phổ biến nhất là 7 loài rong mơ. Rừng ngập mặn hạ lưu sông Thu Bồn có khoảng 117ha, tập trung chủ yếu ở rừng dừa nước Cẩm Thanh. Đây là một dạng sinh thái độc đáo vùng hạ lưu sông Thu Bồn, một điểm đến quen thuộc của du khách trong và ngoài nước khi đến Hội An.

Ông Trần Văn Tân – Phó Chủ tịch tỉnh Quảng Nam cho hay, tỉnh rất vinh dự được đón tiếp và lắng nghe ý kiến của đại diện các quốc gia, tổ chức quốc tế đã có nhiều quan tâm hỗ trợ, giúp đỡ Quảng Nam trong việc trùng tu, bảo tồn và phát huy giá trị di sản tại Hội An, Mỹ Sơn và Cù Lao Chàm trong suốt nhiều năm qua.

“Chúng tôi kỳ vọng, các ý kiến của quý đại biểu tại hội nghị hôm nay sẽ mở ra những định hướng, giải pháp mới để Quảng Nam tiếp tục làm tốt hơn các công tác có liên quan, qua đó tiếp tục đưa Hội An, Mỹ Sơn, Cù Lao Chàm thật sự xứng đáng là những Di sản văn hóa, Khu sinh quyển thế giới mà UNESCO đã tôn vinh”, ông Trần Văn Tân phát biểu.

Tại hội nghị, các nhà khoa học, nhà nghiên cứu trong và ngoài nước đã có những tham luận, giới thiệu về kết quả và kinh nghiệm trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản; đồng thời kiến nghị nhiều giải pháp để tỉnh Quảng Nam, Trung ương và UNESCO có những chỉ đạo, giải pháp tiếp tục phát huy tốt hơn nữa giá trị di sản gắn với công tác bảo tồn di tích, đưa Di sản văn hóa thế giới Đô thị cổ Hội An, Khu đền tháp Mỹ Sơn và Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm – Hội An trở thành những địa chỉ văn hóa, du lịch nổi tiếng, xứng đáng với sự tôn vinh của thế giới.

Cũng tại hội nghị, thừa ủy quyền Chủ tịch nước, đại diện lãnh đạo Bộ VH-TT&DL đã trao tặng Danh hiệu “Nghệ nhân ưu tú” đến 13 cá nhân; Bộ trưởng Bộ Ngoại giao trao tặng Bằng khen đến 5 tập thể và 6 cá nhân vì đã có những đóng góp xuất sắc trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản.

Dịp này, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam đã trao thư cảm ơn đến các tập thể, cá nhân trong và ngoài nước về những đóng góp trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản tại Đô thị cổ Hội An, Khu đền tháp Mỹ Sơn và Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm – Hội An trong 20 năm qua.

C.Bính

Bài viết Vinh danh đóng góp của cộng đồng trong bảo tồn 2 di sản văn hóa thế giới đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Đi Đâu Chơi Gì.

Mục đích là đánh giá những kết quả đạt được, các mặt còn hạn chế, khiếm khuyết, nguyên nhân và bài học kinh nghiệm trong sự nghiệp bảo tồn và phát huy giá trị của Đô thị cổ Hội An và Khu Đền tháp Mỹ Sơn qua 20 năm được UNESCO công nhận Di sản văn hóa thế giới.

Thảo luận các quan điểm, định hướng cho việc bảo tồn và phát huy giá trị các di sản trong thời gian đến. Đánh giá vai trò của cộng đồng trong việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa thế giới từ thực tiễn Đô thị cổ Hội An và Khu Đền tháp Mỹ Sơn, nâng cao ý thức, trách nhiệm của cộng đồng trong việc bảo tồn di sản văn hóa.

Các hoạt động khác như Hội thảo Khoa học quốc tế “Vai trò cộng đồng trong bảo tồn, phát huy giá trị Di sản văn hóa thế giới qua thực tiễn Đô thị cổ Hội An và Khu đền tháp Mỹ Sơn”.

Lễ kỷ niệm 20 năm Đô thị cổ Hội An, Khu Đền tháp Mỹ Sơn được UNESCO công nhận Di sản văn hóa thế giới và 10 năm Cù Lao Chàm – Hội An được công nhận Khu dự trữ sinh quyển thế giới được tổ chức lúc 20h ngày 8/9 tại Khu Đền tháp Mỹ Sơn, huyện Duy Xuyên.

Dự kiến có khoảng 4.500 đại biểu trong nước, quốc tế và nhân dân trong tỉnh tham dự. Điểm nhấn của lễ kỷ niệm là chương trình nghệ thuật đặc sắc do các nghệ sỹ, ca sỹ trong nước thực hiện về chủ đề di sản.

Bên cạnh đó, nhiều hoạt động văn hóa, thể thao cũng được tổ chức dịp này như giải đua xe đạp quốc tế VTV Cúp – Hành trình di sản. Hành trình đoàn đua xuất phát từ Hà Nội đi qua các di sản tại các tỉnh Quảng Ninh – Ninh Bình – Thanh Hóa – Nghệ An – Quảng Bình – Thừa Thiên Huế – Quảng Nam.

Triển lãm mỹ thuật về chủ đề Di sản văn hóa trưng bày 100 tác phẩm hội họa và điêu khắc về chủ đề Di sản văn hóa của các tác giả trong cả nước. Sự kiện diễn ra từ ngày 7-15/9 tại Khu Đền tháp Mỹ Sơn, huyện Duy Xuyên.

Bên cạnh những hoạt động, sự kiện chính nêu trên, trong khuôn khổ các hoạt động của Lễ kỷ niệm, Ban Tổ chức Lễ kỷ niệm cũng đã giao cho các địa phương, các Hiệp hội, doanh nghiệp chuẩn bị các điều kiện để tổ chức một số hoạt động thiết thực, ý nghĩa nhằm tiếp tục tuyên truyền, quảng bá hình ảnh tỉnh Quảng Nam đến với bạn bè trong nước và quốc tế, thúc đẩy phát triển du lịch, thu hút đầu tư; đồng thời, kêu gọi nâng cao ý thức và sự đồng thuận của cộng đồng chung tay, góp sức bảo tồn và phát huy giá trị di sản.

C.Bính

Bài viết Nhiều hoạt động kỷ niệm 20 năm Đô thị cổ Hội An và Mỹ Sơn được công nhận Di sản văn hóa Thế giới đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Đi Đâu Chơi Gì.